با توجه به حجم منابع غنی و نسخ خطی موجود در کتابخانه امامزاده اعم از کتاب و نشریات و انتقال آنها از انبار کتابخانه به مخزن ، احداث ساختمان جدید با فضای فیزیکی مناسب ضرورتی اجتناب ناپذیر است.
شنبه 21 مهر 1397    
«وقف» و «کتاب» پیوند نا گسستنی دارند.«کتاب» میراث معنوی بشریت است و «وقف» چشمه همیشه جاری معنویت در امتداد صراط مستقیم.
مفتخریم که شریعت نبوی، پرچمدار آیین ارجمند «وقف» است و فرهنگ موقوفات در درازنای حیات علمی، فرهنگی ، فکری و اجتماعی مکتب تشیع ، احیاء کننده ی سیره ی بخشش ها و احسان های ماندگار بوده است.
در میان موقوفات تاریخ شیعه ، هیچ میراثی چون «کتاب» منزلت و مکانت نداشته است؛ زیرا کتاب، گنجینه ی اندیشه های عالی و متعالی دین مبین اسلام و حافظه ی مکتوب احکام و فقه اهل بیت عصمت و طهارت (س) و دروازه ی آشنایی با معارف بلندی است که از مشرب زلال آل محمد (ص) سر چشمه گرفته است.
آستان مقدس ملائک پاسبان حضرت محمد هلال بن علی بن ابی طالب (ع) از جمله بقاع متبرکه ای است که مدفون در آن بقعه متبرکه قرن هاست به عنوان نخستین مهاجر علوی و سفیر نورانی ولایت در کویر مرکزی ایران پرتو افشانی نموده و تشنه کامان بسیاری را از کوثر ولایت علوی در این «فاطمی ترین حرم اهل بیت (س)» بنا به اتصال مبارکش به حضرت فاطمه زهرا (س) سیراب ساخته است.
علاوه بر زائران و مجاوران این حرم مطهر، علما و مفاخر بسیاری از جمله محقق ارجمند و زاهد اندیشمند دوره مشعشع شیعی در قرن سیزدهم، ملا غلامرضا آرانی ، از شاگردان برجسته ی میرزای قمی ، بدان التجاء داشته و از عنایات و کرامات این زراری پاک رسول خدا (ص) و یادگار ولی خدا (ع) بهره برده و جماعتی علاقمند به مکتب پویا و جان بخش تشیع را بهره مند ساخته است.
«کتاب خانه و مرکز اسناد آستان مقدس حضرت محمد هلال بن علی بن ابی طالب (ع)» گواه صادقی بر این مدعاست و وقف ده ها نسخه نفیس خطی که عموما حول محور فقه اهل بیت (س) بوده ، نشانه ای روشن از آن پیوند ناگسستنی است که به زیباترین وجه ممکن و به عنوان یک تعلیم عملی از اربابان علم و معرفت و بزرگان دین به یادگار مانده ، همان نشانه ای که در آیه 3 سوره مبارکه بیّنه «فیها کتب قیمة» از آن یاد شده است.

آثارخطی و احیای آن
بخشی از تمدن عظیم،سترگ و بی بدیل اسلامی مخطوطات جهان اسلام است. وجود صدها هزار کتاب خطی و دست نویس که میراث و بیانگر زحمات شبانه روزی علمای مسلمان بوده که امروزه مایه ی مباهات و افتخار جهان اسلام است. در زمانی که جهان غرب در بربریت قرون وسطی زندگی می کرد،در منطقه غرب آسیا و ایران عزیز،اندیشمندان راستین به تٵلیف استنساخ ،کتابت،مقابله،تقویم نص،تصحیح متن،قرائت و مطالعه ی متون علمی می پرداختند. علاوه برکتاب ،آثار دیگری چون اسطرلاب ،قطب نما،قبله نما ،دایره هندی ،رصد خانه ، زیج ،جداول و…نیز از دیگر آثار گران بهای اسلامی علمی مسلمانان بوده و حکایت کننده ی آگاه از زوایای تمدن شکوهمند اسلامی است.


یکی از افتخارات مکتب اهل بیت عصمت وطهارت (ع) و علمای بزرگوار شیعه ؛ احتمام فراوان آنان به جمع آوری کتب خطی است و در زمانی که کوته فکران و اسلاف وهابیان و سلفی های تکفیری ؛ آتش زدن کتاب خانه را افتخار خود می دانستند و به جهل و حماقت و نادانی خویش افتخار می کردند؛علمای اندیشه ورز شیعه به حفظ آثار خطی و کتاب های علمی ؛ حتی به قیمت از دست دادن جان خویش اقدام می کردند. جالب تر آن که حتی در مراکز عبادی و زیارتگاه ها و مساجد و حسینیه ها به فراگیری علم و دانش درکنار عبادت می پرداختند و کتاب خانه های بزرگی را پدید آورده و این آثار خطی را در آنجا حفظ نموده اند؛ هرکدام از مشاهد مشرّفه و عتبات عالیات و بقاع متبرکه دارای کتابخانه ی معظمی بوده که حافظ میراث علمی دانشمندان مسلمان است.

آستان مقدس حضرت محمد هلال بن علی بن ابی طالب (ع) در آران ؛ یکی از بقاع متبرکه ای است که کتابخانه ای نفیس ، ارزشمند و گران سنگ را در خود جای داده است و به همت آیت الله افتخار الاسلام دربندی – یکی از عالمان دینی منطقه – و کوشش متولیان و مسئولان آن بقعه متبرکه در طول نیم قرن اخیر آثار فراوانی را جمع آوری ، حفط و نگه داری نموده است.

تدوین و انتشار فهرست کتب و نسخه خطی این کتابخانه؛ اگر چه اقدامی دیر هنگام؛ اما رویدادی فرخنده است که با احیای این آثار و انجام پژوهش های لازم از سوی علاقمندان؛ ضمن زدودن غبار غفلت از این منابع و معاریف دینی ، حلقه های مفقود شده شبکه اسناد ، مکتوبات و ذخایر علوم الهی را ، یکی پس از دیگری به یکدیگر متصل ساخته و شکوه و هیبت این میراث بزرگ معنوی را به نمایش خواهد گذاشت که تشویق خادمان کتاب و بانیان وقف به این قبیل امور ، رسالتی همگانی است که باعث احیای آثار گذشتگان و انتقال آن به آیندگان خواهد شد. آری! بسیاری از کتب خطی این کتابخانه از سوی عالمان با خانواده های علمی منطقه بر این آستان مقدس اهدا یا وقف شده که ذکر جمیل از این بزرگ مردان دانش دوست هماره بر صحیفه تاریخ جاودان خواهد ماند.
بدون تردید توسعه این کتابخانه از جهات فیزیکی و محتوایی نه تنها برای زائران و مجاوران این حرم مطهر پر اهمیت است که می تواند در راستای منویات مقام معظم رهبری ؛ بستر ساز تبدیل این بقعه متبرکه به قطب فرهنگی و مرکزی برای اشاعه ی فرهنگ کتاب و کتابخوانی قلمداد شود.

اهمیت کتاب و کتاب خوانی
قافله ی تمدن و فرهنگ انسانی در گستره تاریخ پر فراز و نشیب خود حرکت های عظیم و شکوهمند را فراهم آورده است. این حرکت با همه عمق و گستردگی، حاصل زحمات ایثارگرانه انسان های اندیشمند و فرهیخته ایست که با فداکاری و جان فشانی خویش ؛ توانمندی ، خلاقیت و عظمت اندیشه رفیع انسانی و مقام انسانیت را به نمایش بگذارند که الواح گلی بر جای مانده از زمان های بسیار دور خود شاهدی گویا بر این مدعاست.
اگر در دنیای گذشته پیدایش خط و کتاب و کتابت یک معیار علمی محسوب میشد، امروزه نیز کتاب به عنوان مهمترین معیار فرهنگ و تمدن مورد توجه تمامی اندیشمندان است.
مشارکت ما در این حرکت فرهنگی و غنا بخشیدن به آن تنها در راه آشنایی با اندیشه گذشتگان و تحقیق و مطالعه و خلاقیت یعنی با خواندن میسر است.
کتاب به عنوان قابل قبول ترین سند مستند به جای مانده پیشینیان و به عنوان مهمترین ابزار نشر و گسترش علم و فرهنگ ، اهمیت و نقش ویژه ای در جهت بارور شدن توانایی های فردی و سرنوشت جوامع بشری دارد.
بزرگترین کتابخانه های دنیای گذشته تعلق به دنیای اسلام داشته است که معمولا از سری دانشمندان آن روزگار اداره می شده است.
کتاب و کتاب خانه از وسایل جدایی ناپذیر و دنیای علمی امروز است؛ آنچنان که در جوامع پیشرفته با گسترش فرهنگ مطالعه و ایجاد تسهیلات از حداکثر اوقات مردم ، برای مطالعه هدفدار استفاده می شود. برای ایجاد کتابخانه های پویا و فعال در ایران اسلامی و ایجاد فرهنگ مطالعه در جوانان و نوجوانان و آینده سازان احتیاج به برنامه ریزی دقیق و حمایت های گسترده و اصولی مسئولان امور فرهنگی ، اصلی اساسی و حتمی است.

تاریخچه کتابخانه و مراکز اسناد :
کتابخانه و مرکز اسناد آستان مقدس حضرت محمد هلال بن علی (ع) به پیشنهاد مرحوم حضرت آیت الله افتخار الاسلام دربندی و به همت شادروان حجة الاسلام و المسلمین علی تشکری و با مساعدت زنده یاد اللهیار صالح در سال 1344 شمسی در صحن مطهر تاسیس گردید که همه روزه پذیرای دوستداران کتاب و اهل مطالعه می باشد.


این مرکز فرهنگی صبحها از ساعت 7 الی 12 و عصرها از ساعت 3 الی 6 بعد از ظهر آماده پاسخگویی به مراجعان و برطرف نمودن نیازهای پژوهشگران در عرصه تحقیق و مطالعه می باشد.
موقعیت کتابخانه :
کتابخانه و مرکز اسناد آستان مقدس در ضلع غربی صحن مطهر واقع می باشد. و شامل دو بخش است.
الف بخش مخزن کتابخانه :
در بخش مخزن کتابخانه ، کتابها بر اساس موضوعی دسته بندی شده است.مخزن دارای 115000 جلد کتاب چاپی در موضوع های مختلف و به زبانهای گوناگون نگه داری می شد در این مجموعه در حدود 400 جلد نسخه خطی که بعضی از آنها در نوع منحصر به فرد است و از سرمایه های ارزشمند فرهنگی و میراث جاویدان علمای شهرستان آران و بیدگل است؛ در بخش ویژه حفظ و نگه داری می باشد. که فهرست نسخه خطی موجود در سال 1394 از سوی کنگره ملی حضرت محمد هلال بن علی (ع) با همکاری سازمان اوقاف و امور خیریه منتشر گردید.


در کنار این بخش، حدود 500 نسخه چاپ سنگی و عکسی موجود است که فهرست این مجموعه آماده چاپ و نشر است.
مجموعه ای از مجلات و نشریات ادواری صحافی شده بالغ بر هزاران دوره در زمینه های گوناگون و با عناوین متعدد تاریخی ، ادبی ، علمی ، سیاسی ، پزشکی و … را می توان نام برد. که اطلاعات جامع و دقیقی را در اختیار فرهیختگان و اندیشمندان قرار می دهد . که به خاطر کمبود فضای مخزن و عدم امکان توسعه بیشتر کتابخانه در انبار کتابخانه جمع آوری و نگه داری می شود.
ب : سالن مطالعه
سالن مطالعه کتابخانه و مرکز اسناد آستان مقدس در طبقه زیرین مخزن شامل سالن آقایان و بانوان است. که با توجه به مراجعات زیاد اهل مطالعه ، ارائه خدمات بیشتر به شهروندان و مراجعان را به خاطر کمبود فضای فیزیکی با مشکل مواجه می نماید.


اگرچه کتابخانه دارای صدها عضو فعال در بخش برادران و خواهران می باشد که به عضویت این مرکز فرهنگی در آمده اند و کتابهای مورد نیاز خویش را از مخزن کتابخانه جهت مطالعه در منزل دریافت می دارند، همه روزه تعدادی از جوانان و فرهنگیان هم ، جهت مطالعه روزنامه های کثیر الانتشار و مجلات متنوع موجود در کتابخانه مراجعه می نمایند.به خاطر کمی فضای سالن مطالعه ، امکان جذب بیشتر آنان به کتابخانه غیر ممکن است و از خیل مشتاقان جامعه مطبوعاتی کشور کاسته می شود و در نتیجه اثرات منفی و زیانبار بر مسائل فرهنگی جامعه خواهد شد.
در استان اصفهان 22 امامزاده دارای کتابخانه هستند که در مجموع 250000 جلد کتاب وجود دارد. که از این تعداد 115 هزار جلد آن در کتابخانه و مرکز اسناد آستان مقدس جضرت محمد هلال بن علی (ع) وجود دارد.
در هر حال با توجه به حجم منابع موجود در کتابخانه اعم از کتاب و نشریات صحافی ادواری و انتقال آنها از انبار کتابخانه به مخزن ، احداث ساختمان جدید با فضای فیزیکی مناسب ضرورتی اجتناب ناپذیر است.
امید آنکه با همت نیکوکاران عرصه کتاب و مساعدت مسئولان فرهنگی در سطح ملی ، زمینه های احداث کتابخانه و مرکز اسناد در این مکان مقدس فراهم گردد.

 
 
 
 
 
 
rss آرشیو
mehrab motavally