مشروعیت زیارت
زیارت قبر پیامبر و فاطمه زهرا و امامان معصوم (علیهم السلام) برکات فراوانی دارد که از مهم ترین آنها برای ما شیعیان، تجدید پیمان با آن بزرگواران است.
یک شنبه 31 تیر 1397    
بازدید: 146
مشروعیت زیارت
 
 

زیارت قبر پیامبر و فاطمه زهرا و امامان معصوم (علیهم السلام) برکات فراوانی دارد که از مهم ترین آنها برای ما شیعیان، تجدید پیمان با آن بزرگواران، برای پایداری در راه دین و پاسداری از احکام و مقررات دینی و عمل به دستورات الهی و پیروی هر چه بیشتر از آنان در همه شئون زندگی است.

زیارت معصومان (علیهم السلام) به اندازه ای ارجمند و پرارزش است که علّامه مجلسی رضوان الله تعالی علیه می نویسد:

به مقتضای روایات و احادیث بی شمار، زیارت حضرت رسول و ائمه هدی صلوات الله علیهم از بزرگ ترین عبادت ها و شریف ترین اعمال نزدیک کننده به خدای تعالی است.

با این که از نظر ما شیعیان، امر بسیار روشن و آشکار است، امّا در اثر شبهه افکنی های مخالفان و ناآگاهی برخی از مردم، سؤالاتی مطرح می شود که لازم است پاسخ

آنها داده شود تا پيروان مكتب اهل بيت (عليهم السلام) در راهى كه در پيش دارند، گرفتار شبهه يا سستى نگردند.

گاهى پرسيده مى‌شود (يا به عبارتى اشكال مى‌شود) كه اگر زيارت اين همه آثار و بركات دارد و از نظر مدارك و منابع اسلامى كارى جايز بلكه مستحب و پر از ثواب و اثرگذار است، چرا خود رسول خدا و فاطمه زهرا و امامان (عليهم السلام) به زيارت نمى‌رفتند و اين عبادت بزرگ و ارزشمند را انجام نمى‌دادند؟

در پاسخ اين اشكال بايد گفت: برخلاف اين پندار نادرست، مداركى كه در كتاب‌هاى حديثى و تاريخى شيعه و سنى موجود است، حكايت از اين دارد كه آن بزرگواران، بر اين عبادت اهتمام داشته و همگان را نيز بر ارزش آن واقف نموده و بر به‌جا آوردن آن دعوت كرده‌اند.[1] آنها در تمام امور زندگى، الگو و سرمشق ما هستند و ما موظف به پيروى از آنان، براى رسيدن به سعادت دنيا و آخرت هستيم.

اينك به تعدادى از اين احاديث اشاره مى‌كنيم:

١. در كتاب «سنن ترمذى» كه از معتبرترين كتاب‌هاى حديثى اهل سنت است آمده:

«زار النبي (صلّي الله عليه وآله) قبر امّه. . .» ؛ رسول خدا (ص) قبر مادر بزرگوارش را كه در بيرون مدينه، در منطقه‌اى به نام «ابواء» قرار دارد، زيارت كرد.[2]

٢. عثمان بن مظعون كه يكى از اصحاب نيك و مورد علاقه آن حضرت بود، در مدينه از دنيا رفت و او اول كس از مهاجران بود كه در قبرستان بقيع به خاك سپرده شد. صاحب كتاب «استيعاب» كه از دانشمندان سده پنجم هجرى است مى‌نويسد:

«كان رسول‌الله (صلّي الله عليه وآله) يزور قبره» ؛ رسول خدا (ص) به زيارت قبر او مى‌رفت و مرقد او را از نزديك مكرراً زيارت مى‌كرد.[3]

٣. در كتاب «مستدرك» حاكم نيشابورى كه از محدثان سده چهارم هجرى است روايت شده:

«ان النبي (صلّي الله عليه و آله) زار قبور الشهداء باُحد فقال. . . من زارهم وسلّم عليهم الي يوم القيامة ردّوا عليه» ؛ پيامبر گرامى اسلام (ص) قبر شهداى احد را در منطقه احد، از نزديك زيارت كرد و فرمود: هر كه به زيارت آنان برود و بر آنان سلام كند، آنها تا قيامت جواب سلام او را مى‌دهند[4](زيرا شهدا زنده‌اند و قرآن فرموده است «بل احياء عند ربهم يرزقون») .

۴. محمد بن سعد واقدى، از مورخان و محدثان سده سوم در كتاب «طبقات» خود نقل مى‌كند:

«انّ فاطمة بنت رسول الله (صلّي الله عليه و آله) كانت تزور قبر حمزة. . .» ؛ فاطمه،

دختر گرامى حضرت رسول (ص) قبر حضرت حمزه را زيارت مى‌كرد. . [5]

اين چهار روايت، از كتاب‌هاى قديمى اهل سنت نقل شد و باقى روايات، از كتاب‌هاى حديثى معتبر شيعه نقل مى‌شود:

۵. در كتاب بسيار ارزشمند

«احاديث اهل البيت عن طرق اهل السنة» روايت شده:

«انّ اميرالمؤمنين علّياً (عليه‌السلام) كان يزور قبر النبي (صلّي الله عليه وآله) و قبر فاطمه (عليهاالسلام) في كل اسبوع مرّة. . .» ؛ اميرمؤمنان (صلى الله عليه و آله) هفته‌اى يك بار قبر رسول خدا (ص) و قبر حضرت فاطمه زهرا (س) را زيارت مى‌كرد.[6]

۶. در كتاب «وسائل الشيعه» شيخ حرّ عاملى (رضوان الله تعالى عليه) كه قبرش در صحن مقدس حضرت امام رضا (صلى الله عليه و آله) زيارتگاه اهل ايمان است آمده:

«انّ الحسين بن علي (عليه‌السلام) كان يزور قبر الحسن في كلّ عشية جمعة» ؛ امام حسين (صلى الله عليه و آله) هر شب جمعه، قبر برادرش امام حسن (صلى الله عليه و آله) را در قبرستان بقيع زيارت مى‌كرد.[7]

٧. امام سجاد (صلى الله عليه و آله) در سفرى به عراق، در كنار قبر اميرمؤمنان (صلى الله عليه و آله) كه در آن زمان هنوز پنهان بود، به يكى از اصحابشان فرمودند:

«هذا قبر جدّي علي بن ابي‌طالب (عليه‌السلام) ثم زاره بزيارة. . .» ؛ اين قبر جدم على بن ابى‌طالب است؛ آن‌گاه آن حضرت را با زيارت‌نامه‌اى زيارت كرد.[8]

٨. در كتاب بسيار مهم و قديمى شيعه به نام «كامل الزيارات» ابن قولويه كه قبر او در حرم كاظمين (ع) و قبر پدر او در قم، در كنار قبرستان معروف به شيخان مزار مؤمنان است آمده:

«عن علي بن موسي قال حدثني أبي موسي بن جعفر عن ابيه جعفر (عليه‌السلام) قال: زار زين العابدين علي بن الحسين قبر اميرالمؤمنين علي بن ابي‌طالب (عليه‌السلام) و وقف علي القبر فبكي ثم قال: السلام عليك يا اميرالمؤمنين. . .» ؛ امام رضا (صلى الله عليه و آله) از پدرش امام كاظم (صلى الله عليه و آله) و او از پدرش امام صادق (صلى الله عليه و آله) نقل مى‌كند كه فرمود: امام زين‌العابدين (صلى الله عليه و آله) به زيارت قبر اميرمؤمنان (صلى الله عليه و آله) رفت و بر سر قبر ايستاد و زيارت‌نامه خواند.[9]

٩. در كتاب «المزار الكبير» ابن‌مشهدى كه از علماى سده ششم شيعه است آمده: در سفر امام صادق (صلى الله عليه و آله) به عراق كه يكى از اصحاب آن حضرت همراهش بود، در نجف با اشاره به مرقد مبارك اميرمؤمنان (صلى الله عليه و آله) فرمود:

«هذا حرم جدّي اميرالمؤمنين. . . ثم قال السلام عليك» ؛ اين حرم جدّم اميرمؤمنان است و سپس با خواندن زيارت‌نامه‌اى حضرت امير را زيارت كرد. [10]

١٠. در كتاب «كافى» ثقة الاسلام كلينى آمده: يكى از اصحاب گفته است: در مدينه در حرم نبوى، خدمت حضرت امام موسى كاظم (صلى الله عليه و آله) رسيدم كه چند نفر همراه ايشان بودند؛ حضرت جلو رفت و فرمود:

«السلام عليك يا ابة. . .» ؛ اى پدر! سلام بر تو، و با گفتن جملاتى، رسول خدا (ص) را زيارت كرد.[11]

١١. در كتاب «عيون اخبار الرضا» تأليف شيخ صدوق، از علماى سده چهارم كه قبر شريفش در نزديكى بارگاه حضرت عبدالعظيم حسنى در شهر رى زيارتگاه شيعيان است، آمده: هنگامى كه مأمون عباسى خواست حضرت امام رضا (صلى الله عليه و آله) را به خراسان ببرد، حضرت وارد مسجد الرسول شد و قبر جدش رسول خدا (ص) را زيارت كرد و با او وداع نمود. [12]

١٢. اكنون هم كه دوران امامت حضرت ولى عصر (عج) است، طبق قرائن، آن بزرگوار به زيارت قبور اجداد بزرگوارش مشرف مى‌شود كه اميدواريم در كنار آن مراقد نورانى، دعاى خير حضرتش نصيب ما و همه دوستان و شيعيانش گردد.

اين بود چند حديث از صدها روايت كه درباره زيارت معصومان (عليهم السلام) در كتاب‌هاى علماى شيعه و سنى نقل شده است. ويژگى اين احاديث و امثال آنها اين است كه حضرات معصومين (عليهم السلام) عملاً به زيارت معصومان ديگر رفته و از اين راه مشروعيت و استجاب و مطلوبيت اين عمل را اثبات كرده‌اند.

و چون به حكم حديث ثقلين اقوال و افعال اهل بيت رسول خدا (عليهم السلام) براى همه مسلمانان حجت است، هيچ كس نمى‌تواند منكر مشروعيت زيارت شود و خوشبختانه اهل سنت هم به پيروى از علما و كتاب‌ها و احاديثى كه در آنها نقل شده، مانند ما شيعيان زيارت را مشروع و مطلوب دانسته و به آن اهميت فراوان مى‌دهند. آن گروه اندكى هم كه به سبب ناآگاهى يا تعصب زيارت را بدعت مى‌دانند، سخت در اشتباهند، كه از خداوند هدايت آنها را خواستاريم.

همان‌گونه كه در آغاز مقاله عرض شد، از مهم‌ترين آثار زيارت رسول خدا (ص) و فاطمه زهرا و ائمه هدى (عليهم السلام) تجديد پيمان با آن بزرگواران است كه نقش به‌سزايى در رفتار و كردار زائر دارد.

در پايان يادآور مى‌شوم رواياتى كه نقل شد، همه از جلد اول كتاب «موسوعة زيارات المعصومين» بود كه علاقه‌مندان به اين‌گونه بحث‌ها مى‌توانند با مراجعه به آن اثر بسيار ارزشمند، استفاده كامل ببرند.

[1] علاوه بر صدها حديث كه در بيان استحباب و مشروع بودن آن به يادگار گذاشته‌اند.

[2] سنن ترمذى، ج٣، ص٣٧٠.

[3] استيعاب، ج٣، ص ٨۵.

[4]مستدرك حاكم، ج ٣، ص ٣١.

[5] طبقات، ج٢، ص ۵۴.

[6] ج، ١، ص ۵۵١.

[7] وسائل الشيعه، ج ١۴، ص ۴٠٨.

[8] سيد بن طاووس، فرحةالغرى، ص۴٧.

[9] كامل الزيارات، ص ٣٩.

[10]المزار الكبير، ص ٣١٧.

[11] كافى، ج۴، ص ۵۵٣.

[12]عيون اخبارالرضا، ج٢، ص ٢١٨.

 
 
 
 
 
 
 
mehrab motavally